Tym przejmującym zdjęciom Krzysztofa Millera możnaby dać tytuł - "Raport z piekła". Znakomity fotoreporter o ustalonej już renomie i imponującym dorobku, dotarł w kwietniu tego roku do trzech oboz—w uchodźc—w rwandyjskich położonych w Zairze, na południe od Kisangani i przywi—zł stamtąd te wstrząsające zdjęcia.

Przypominają się gorzkie słowa Zofii Nałkowskiej - "ludzie ludziom zgotowali ten los" i przypominają się fotografie z oboz—w koncentracyjnych i gułag—w, z dziesiątk—w rozrzuconych po ţwiecie miejsc tortur i kaźni. A jednak artyzm Krzysztofa Millera, jego wyczulona wrażliwoţć i profesjonalne mistrzostwo dały tym zdjęciom dodatkową, symboliczną głębię i wartoţć. W tych szkieletach ludzkich jest tragizm opuszczenia i beznadziei, są tylko ostatnie ţlady życia, dla kt—rego nie ma miejsca ani ratunku.

Te postacie zagłodzonych dzieci i dorosłych są nieruchome, skamieniałe, jakby naleły już do innego ţwiata. A przecież jest coţ, co ţwiadczy o tym, że ci nieszczęţnicy ciągle żyją i szukają naszej pomocy - to są ich oczy, ich wyraz, ich milczenie, ich bezgłoţna rozpacz. Nasza pomoc! Ileż okrutnej, oskarżycielskiej ironii jest w jednym ze zdjęć Millera, na kt—rym trzy dziecięce szkielety wydalają ostatnie krwawe resztki do skrzynki z napisem UNHCR (United Nations High Commisioner for Refugies - Wysoki Komisarz ONZ do spraw Uchodźc—w) Oto jak przy pomocy pustych i nieskutecznych gest—w pr—bujemy uspokajać i usypiać swoje obciążone winą sumienia.

Te zdjęcia Krzysztofa Millera są jednym z ważniejszych osiągnięć wsp—łczesnej fotografii.

[ Ryszard Kapuściński - 19 maja 1997 ]